Bilirubin

adminHealth - 1 năm trước

Tên kỹ thuật y tế: Xét nghiệm Bilirubin

Bộ phận cơ thể/mẫu thử: Máu

Tìm hiểu chung

Xét nghiệm bilirubin là gì?

Xét nghiệm Bilirubin dùng để kiểm tra nồng độ bilirubin trong máu. Bilirubin là một sắc tố vàng da cam, là chất thải của sự vỡ hồng cầu bình thường trong máu. Bilirubin đi qua gan và cuối cùng ra khỏi cơ thể – chủ yếu trong phân, một lượng nhỏ trong nước tiểu.

Trước khi tới gan, bilirubin chưa được liên hợp, hay gọi là chưa kết hợp. Trong gan, bilirubin kết hợp với các loại đường nhất định để tạo ra một dạng hoà tan trong nước gọi là bilirubin liên hợp. Bilirubin liên hợp ra khỏi gan, vào trong ruột già, và được chuyển hoá lại thành dạng chưa kết hợp  trên đường đào thải ra khỏi cơ thể.

Hầu hết các phòng thí nghiệm sẽ đo nồng độ bilirubin liên hợp (trực tiếp). Rồi sau đó lấy tổng lượng billirubin trong cơ thể trừ cho lượng liên hợp, từ đó sẽ ước tính được lượng bilirubin không liên hợp (gián tiếp).

Lượng bilirubin trực tiếp hay gián tiếp lớn hơn lượng bình thường gợi ý nhiều loại bệnh về gan. Thường thì, lượng bilirubin cao sẽ cho thấy tỷ lệ huỷ hoại tế bào máu đỏ ngày càng tăng.

Ở người lớn và trẻ lớn, xét nghiệm bilirubin được thực hiện để:

  • Chẩn đoán và theo dõi những bệnh lý liên quan đến gan mật (như xơ gan, viêm gan, sỏi mật);
  • Đánh giá bệnh hồng cầu hình liềm hoặc các bệnh lý khác gây ra thiếu máu tán huyết; những người này có thể có những đợt hồng cầu bị phá vỡ làm tăng nồng độ bilirubin trong máu.

Ở trẻ sơ sinh, xác định nhanh chóng nồng độ bilirubin trong máu cũng quan trọng để có thể điều trị kịp thời trước khi bilirubin không liên hợp dư thừa gây tổn thương cho những tế bào não của trẻ. Hậu quả của tổn thương này bao gồm chậm phát triển trí tuệ, suy giảm khả năng học tập và phát triển, mất thính lực, rối loạn vận động mắt, và tử vong.

Khi nào bạn nên thực hiện xét nghiệm bilirubin?

Bác sĩ thường yêu cầu xét nghiệm bilirubin cùng với các xét nghiệm khác (kiềm phosphatase, aspartate aminotransferase, alanine aminotransferase) khi bạn có những dấu hiệu bất thường về chức năng gan như:

  • Triệu chứng vàng da;
  • Tiền sử uống chất có cồn quá nhiều;
  • Nghi ngờ ngộ độc thuốc;
  • Tiếp xúc virus viêm gan.

Những triệu chứng khác có thể:

  • Nước tiểu màu đậm hổ phách;
  • Buồn nôn, nôn mửa;
  • Đau hay sưng bụng;
  • Mệt mỏi, uể oải đi kèm với bệnh gan mãn tính.

Xác định nồng độ bilirubin ở trẻ sơ sinh mắc bệnh da vàng được coi là tiêu chuẩn chăm sóc y tế.

Xét nghiệm  được yêu cầu khi bạn bị nghi ngờ mắc bệnh thiếu máu tán huyết. Trong trường hợp này, bài xét nghiệm được yêu cầu thực hiện chung với các xét nghiệm khác để đánh giá tình trạng tán huyết, như thử máu, đếm hồng cầu lưới, haptoglobin, và LDH.

Điều cần thận trọng

Bạn nên biết những gì trước khi thực hiện xét nghiệm Bilirubin?

Đôi khi bilirubin được đo như một phần của những xét nghiệm thường quy. Thông thường, gan cần được đánh giá dựa trên một loạt xét nghiệm bao gồm bilirubin, alanine transaminase (ALT), asparate transaminase (AST), alkaline phosphatase (ALP), albumin, total protein, và các xét nghiệm khác.

Nồng độ bilirubin trong máu người nam có thể hơi cao hơn người nữ. Những người Mỹ gốc Phi có nồng độ bilirubin trong máu thấp hơn những nhóm người châu Mỹ khác.

Tập luyện gắng sức quá mức có thể làm tăng nồng độ bilirubin.

Những thuốc làm giảm nồng độ bilirubin bao gồm: barbiturate, caffein, penicillin, và salicylate liều cao.

Atazanavir (một loại thuốc kháng virus HIV) có thể làm tăng nồng độ bilirubin gián tiếp.

Bilirubin có thể được đo trong nước ối nếu bác sĩ nghĩ thai nhi có tình trạng huỷ hoại hồng cầu. Để biết thêm thông tin, xem thêm chủ đề chọc hút dịch ối.

Bilirubin có thể được đo trong nước tiểu trong vài trường hợp. Thông thường, nước tiểu không chứa bilirubin. Nếu bilirubin tìm thấy trong nước tiểu, bác sĩ sẽ cho bạn làm thêm những xét nghiệm khác để tìm ra nguyên nhân. Lượng bilirubin lớn trong nước tiểu cho thấy bilirubin chưa được đào thải khỏi cơ thể bằng gan.

Trước khi tiến hành kỹ thuật y tế này, bạn nên hiểu rõ các cảnh báo và lưu ý. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để có thêm thông tin và hướng dẫn cụ thể.

Quy trình thực hiện

Bạn nên làm gì trước khi thực hiện xét nghiệm bilirubin?

Bạn không nên ăn hay uống trong vòng 4 giờ trước khi xét nghiệm. Bác sĩ sẽ báo bạn dừng uống những loại thuốc có thể ảnh hưởng tới xét nghiệm. Không cần chuân bị gì đặc biệt ở trẻ nhỏ khi xét nghiệm Bilirubin.

Nhiều loại thuốc sẽ thay đổi nồng độ bilirubin trong máu. Hãy báo cho bác sĩ biết bạn đang dùng loại thuốc nào hoặc:

  • Dị ứng với thuốc;
  • Hay chảy máu hay dùng thuốc chống đông máu như aspirin, clopidogrel (Plavix), hay warfarin (Coumadin);
  • Có nguy cơ mang thai.

Quy trình thực hiện xét nghiệm bilirubin là gì?

Một lượng máu sẽ được lấy trước để làm xét nghiệm. Mẫu máu được lấy từ tĩnh mạch ở cánh tay hoặc bàn tay bằng kim tiêm và được chứa trong một ống xét nghiệm.

Bạn nên làm gì sau khi thực hiện xét nghiệm bilirubin?

Đặt miếng băng cán nhân lên chỗ vừa tiêm trong 10-20 phút, và tránh dùng tay nâng vật nhanh sau khi xét nghiệm.

Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về quy trình thực hiện, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn và giải đáp.

Hướng dẫn đọc kết quả

Kết quả của bạn có ý nghĩa gì?

Kết quả bình thường

Ở trẻ lớn và người lớn, giá trị bình thường của bilirubin liên hợp (Trực tiếp) từ 0 – 0.3 milligrams mỗi decilít (mg/dl). Gía trị bình thường của bilirubin tổng hợp ( gồm cả trực tiếp và gián tiếp) 0.3 – 1.9 mg/dl.

Ở trẻ sơ sinh, lượng bilirubin cao là bình thường do việc sinh là một stress. Lượng bilirubin bình thường ở trẻ sơ sinh là dưới 5 mg/dl, nhưng hơn 60% trẻ sơ sinh mắc bệnh vàng da và lượng bilirubin hơn 5 mg/dl.

Kết quả này thay đổi nhẹ tuỳ vào phòng xét nghiệm và đa số là dành cho người đàn ông trưởng thành. Kết quả bình thường của phụ nữ và trẻ con có thể khác đôi chút, và kết quả sẽ bị ảnh hưởng bởi một vài loại thức ăn nhất định, liều thuốc hay tập luyện nặng nhọc. Báo với bác sĩ loại thuốc hay thức ăn bạn đang dùng cũng như hoạt động hằng ngày để kết quả của bạn được nghiên cứu một cách chính xác.

Kết quả bất thường

Gía trị cao bilirubin trong máu gây ra do:

  • Nhiễm trùng túi mật hay viêm túi mật.
  • Một số bệnh di truyền như hội chứng Gilbert (căn bệnh ảnh hưởng tới việc gan xử lý bilirubin thế nào). Mặc dù bệnh vàng da có thể xảy ra ở một số người mắc hội chứng Gilbert, tình trạng này thường không nguy hiểm.
  • Bệnh gây ra tổn thương gan như viêm gan, xơ gan hay bạch cầu đơn nhân.
  • Bệnh gây tắc nghẽn đường mật như sỏi mật hay ung thứ tuyến tuỵ.
  • Huỷ hoại nhanh chóng hồng cầu trong máu, như bệnh hồng cầu hình liềm hoặc dị ứng với máu nhận từ việc truyền máu.
  • Thuốc làm tăng nồng độ bilirubin, bao gồm kháng sinh, một vài loại thuốc kiểm soát sinh đẻ, diazepam (Valium), flurazepam, indomethacin (Indocin), và phenytoin (Dilantin).

Khoảng giá trị bình thường của kỹ thuật y tế này có thể không thống nhất tùy thuộc vào cơ sở thực hiện xét nghiệm mà bạn chọn. Hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ nếu bạn có bất cứ câu hỏi nào về kết quả xét nghiệm.

Hello Health Group không đưa ra các lời khuyên, chẩn đoán hay các phương pháp điều trị y khoa.

// Xem Nhiều

Công dụng, lưu ý sử dụng các loại thuốc, vitamin Blackmores đầy đủ nhất

4 tháng trước

Được thành lập vào những năm 1930 bởi Naturopath Maurice Blackmore, thương hiệu tạo ra nhiều loại sản phẩm theo cách kết hợp về dinh dưỡng với y học thảo […]

thuốc tránh thai Marvelon

Thuốc tránh thai khẩn cấp và hàng ngày: Loại nào hiệu quả, an toàn hơn?

4 tháng trước

Thuốc tránh thai khẩn cấp và hàng ngày là những biện pháp giúp phụ nữ ngăn ngừa mang thai sau khi quan hệ tình dục không dùng các phương pháp […]

hoạt huyết dưỡng não

Thuốc hoạt huyết dưỡng não: Thành phần, công dụng, lưu ý sử dụng

4 tháng trước

Thuốc hoạt huyết dưỡng não gọi chung là thuốc bổ não, . Và hiện nay trên thị trường xuất hiện rất nhiều loại hoạt huyết dưỡng não và đều chiết […]

thuốc an thần mimosa

3 loại thuốc an thần chữa mất ngủ phổ biến và lưu ý khi sử dụng

4 tháng trước

Ngày nay dưới áp lực ngày càng tăng của công việc, cuộc sống không ít người rơi vào trạng thái căng thẳng, stress, lo lắng, mắt ngủ. Không ít người […]

khẩu trang y tế 3 lớp

Khẩu trang y tế – Cấu tạo, cách phân loại, phòng độc

4 tháng trước

Khẩu trang y tế, khẩu trang y tế 3, 4 lớp kháng khuẩn, khẩu trang vải, khẩu trang chống độc là gì? Khẩu trang y tế có tốt như khẩu […]

thuốc bôi ngoài da Acyclovir STADA Cream

Điểm danh các loại thuốc bôi da được sử dụng phổ biến hiện nay

4 tháng trước

Thuốc  bôi ngoài da trị nấm, viêm da, ngăn virus thường có các loại nào trên thị trường? Cách dùng ra sao và những điều gì cần phải lưu ý […]

thuốc sắt

Top 4 Thuốc Sắt Cho Bà Bầu Tốt Nhất Hiện Nay

4 tháng trước

Việc bổ sung sắt cho bà bầu là vô cùng quan trọng để đảm bảo sức khỏe của mẹ và sự phát triển toàn diện của trẻ trong suốt quá […]

tpcn blackmores

TOP 5 thực phẩm chức năng Blackmores được ưa chuộng nhất hiện nay

5 tháng trước

Ngày nay, chúng ta thường có xu hướng quan tâm hơn đến sức khỏe nên việc sử dụng thêm thực phẩm chức năng để bổ sung những khoáng chất, vitamin […]

thuốc bổ não

TOP 6 Loại Thuốc Bổ Não Tăng Cường Trí Nhớ Tốt Nhất Hiện Nay

6 tháng trước

Lợi ích của các loại thuốc bổ não là gì? Cuộc sống hiện đại và gặp nhiều áp lực từ sinh hoạt, công việc khiến cho nhiều người xuất hiện […]

Thuốc xổ giun sán Fugacar vị chocolate

Điểm mặt thuốc tẩy giun Fugacar từ Janssen tin dùng nhiều nhất

6 tháng trước

Thương hiệu dược phẩm Janssen nổi tiếng với thuốc sổ giun, sổ lãi Công ty dược phẩm chuyên cung cấp thuốc tẩy giun Fugacar Janssen Pharmaceutica gọi tắt là được […]